Vooraf
Dinsdag 7 april: we zijn vertrokken
Woensdag 8 april: via Poitiers naar Bordeaux
Donderdag 9 april: de eerste wandeling
Vrijdag 10 april: Pamplona
Zaterdag 11 april: richting Burgos – van wijnfonteinen en kippen in de kerk
Zondag 12 april: Burgos – een pas op de plaats
Maandag 13 april: Naar León – de langste wandeling
Dinsdag 14 april: Van León naar León
Vooraf
Vandaag vertrok een MUSICO-groep naar Spanje om daar de route naar Santiago de Compostela voornamelijk per bus en stukjes ook te voet af te leggen. Op deze plek zullen we regelmatig verslag van deze reis doen.
In 2018 voltooide MUSICO-eigenaar Remco Roovers zijn eerste camino naar Santiago de Compostela. Aan die tocht was een sponsoractie verbonden. Remco: ‘Ik haalde in 2018 ruim € 60.000,= op voor het spierfonds in het algemeen en de spierziekte MD (Myotone Dystrofie) in het bijzonder. Geld dat ten goede kwam aan onderzoek naar een mogelijk medicijn. Nu – ruim acht jaar verder – staat een aantal van die ontwikkelde medicijnen op het punt van doorbraak en neem ik zelf ook deel aan een vierjarige trial voor een nieuw medicijn. De wetenschap heeft niet stil gezeten! Voor de volgende fase (o.a. testen en goedkeuring van het medicijn) is opnieuw veel inzet en geld gemoeid. De stichting MD.NL maakt zich hier specifiek hard voor. Om bij te dragen aan het mooie werk van deze stichting hebben we opnieuw een actie op touw gezet:
Elke kilometer die de MUSICO-reizigers te voet voltooien op de geplande wandelingen tijdens de reis naar Santiago de Compostela, sponsort MUSICO Reizen met € 1,= per kilometer.
Natuurlijk kunt u hier zelf ook aan bijdragen door een donatie te doen. U vindt de actie terug op de website van Stichting MD Nederland: https://www.stopmd.eu/fundraisers/remco-roovers
Betaling geschiedt via de website van de stichting en komt 100% ten goede aan onderzoek en medicijnontwikkeling. Uiteraard beschikt de stichting over ANBI-certificering, wat een gift fiscaal aftrekbaar maakt.
Om u een beeld te geven van wat de stichting doet, kunt u op https://www.md.nl een kijkje nemen. Hier vindt u een heel persoonlijk gesprek dat Remco Roovers met zijn nichtje Jannah had naar aanleiding van het overlijden van zijn broer en haar vader aan de gevolgen van deze spierziekte.
Klik op de volgende link om een gedeelte uit het tv-programma ‘Hart van Nederland’ op SBS 6 van 10 maart jongstleden te bekijken, waarin de lancering van de nieuwe MD-campagne centraal staat.
Dinsdag 7 april 2026: we zijn vertrokken
Vanochtend reden we vanaf Breda-Prinsenbeek met onze touringcargroep op weg naar ons einddoel: Santiago de Compostela! Een bijzondere reis, waar deze keer niet de muziek centraal staat, maar onze pelgrimage op geheel eigen wijze. Vanaf de Frans-Spaanse grens zullen we dagelijks een wandeling maken om te proeven aan het landschap, de cultuur, de fysieke uitdaging en de vriendschappelijkheid, allemaal elementen die zo nauw verbonden zijn met de route naar Santiago.
Op deze eerste dag reizen we in onze luxe touringcar (het stuur in veilige en vertrouwde handen van Bas Duizer) via Parijs naar ons hotel in Meung-sur-Loire.
We luisterden onder weg naar de podcast over Kim die haar eerste camino maakte. Zo leerden we over hoe de pelgrims hun onderkomen, eten en route regelden. Gelukkig hoeven onze reizigers daar niet over na te denken.
Tevens bespraken we het boek De camino van Anya Niewierra. Hoewel de camino in dit boek eerder op de achtergrond dan op de voorgrond staat, was het leuk om deze ‘best-sellende’ Nederlandse thriller gezamenlijk te hebben gelezen. Hopelijk verloopt onze camino wel iets rustiger dan die van hoofdpersoon Lot. Vanavond dineren we in het hotel en duiken we vroeg het bed in. Morgen reizen we – via Poitiers – door naar Bordeaux!
Woensdag 8 april 2026: via Poitiers naar Bordeaux
Vandaag om 10.00 uur vertrokken voor de tweede dag, na bijna uitgezwaaid te zijn geworden door uiterst vriendelijke bediening van het hotel in Meung-sur-Loire. Op de planning staan maar liefst 450 km, maar om de dag een beetje op te breken hebben we een lange lunchstop in Poitiers toegevoegd.
Een stad met flink wat hoogteverschil, dus we moesten even in de benen. Alvast een goede opwarmer voor de komende dagen. De stad kent al sinds de Romeinen een rijke historie en staat vol met leuke vakwerkhuizen in de grootste winkelstraten. Alhoewel de kathedraal in verbouwing is voor een aantal jaar, konden we toch genieten van imposante Romaanse voorgevel.
Het tweede deel van de dag bracht ons naar Bordeaux, maar niet voordat we – weliswaar in gehoorsafstand van de snelweg, maar toch idyllisch tussen de boshyacinthen – konden genieten van een glaasje wijn of appelsap. De laatste natuurlijk van onze eigen appelen uit de tuin in Zeeland.
Onderweg nog een paar boeken besproken over beroemde caminolopers zoals Paulo Coelho, Shirley Maclain, Sting, Martin Sheen en filosoof Jean-Christoph Rufin.
Fascinerend hoe uiteenlopend hun verhalen zijn: van uiterst spiritueel, soms zelfs magisch tot ronduit nuchter. Maar voor een ieder een onvergetelijke ervaring!
Donderdag 9 april 2026: de eerste wandeling
Wat een bijzondere dag vandaag! Na een ontbijt op de hoogste verdieping van ons hotel in de stralende zon en fenomenaal uitzicht over Bordeaux, vraten we de laatste asfalt kilometers tot aan de Pyreneeën. In het welhaast idyllische Saint-Jean-pied-de-Port stonden we voor het eerst oog in oog met de camino: pelgrims met hun rugzakken en wandelstokken, de wegaanduidingen (gele pijlen) en natuurlijk ook de slimme winkelier die met de laatste wandelkleding of de eerste souvenirs een slag hoopt te kunnen slaan.
We genoten van onze pelgrimslunch in Cafe-de-la-Paix. Het kan aan mij liggen, of aan het opkomende caminovirus, maar ik vond hier de bediening alweer zo ontzettend aardig; ‘shout-out’ naar de ober die ons zelfs in het Nederlands te woord wilde staan.
Daarna reed chauffeur Bas ons op onnavolgbare wijze over de Ibañeta-pas richting Roncesvalles. Ongemerkt waren we zo Spanje ingereden. Vele haarspeldbochten verder arriveerden we in Larrasoaña, waar we best opzien baarden met onze bus. Maar de duimen gingen omhoog, dus we voelden ons heel welkom.
Hier stonden ook de reizigers die samen met reisleider Wouter Schmidt vanochtend per vliegtuig naar Bilbao waren gevlogen, ons op te wachten en begonnen we met 25 lopers aan onze eerste camino-wandeling. We beginnen met een wandeling van 4 km.
Lopen in Spanje wel iets anders dan in Nederland: echt 100% vlak is het zelden, er zijn altijd wel een paar spannende of irritante stenen die in de weg leggen, of ineens is toch best wel warm. Maar deze dag bracht iedereen het er goed vanaf en bereikten we moe maar voldaan ons eindpunt.
’s Avonds konden we op ons gemakje Italiaans dineren op struikelafstand (even afkloppen) van het hotel. Morgen wacht Pamplona op ons!
Vrijdag 10 april 2026: Pamplona
Mijn nacht was wel een beetje onrustig, eerlijk is eerlijk. Het was voor het eerst warm (gisteren werd het 28 graden) en dat hing nog een beetje in de kamer. Gelukkig kwam de slaap uiteindelijk nog wel en stond ik verrassend fris op.
Bij het ontbijt bleek dat meerderen het zo vergaan was. Sommigen waren ’s nachts tot de conclusie gekomen, dat ze hun camino een beetje gingen aanpassen naar hun eigen kunnen en verlangen. En dat was eigenlijk ook precies zoals we het in gedachten hadden. De luxe van onze manier van pelgrimeren is dat we altijd onze touringcar bij ons hebben, dus wie niet wil of een dagje niet kan, kan altijd met de bus mee!
Om 10.00 stond een bezoek aan Pamplona op het programma. Oscar, onze jonge gids leidde ons in uitstekend Engels door de beroemde straat Estafetta, waar tijdens het feest van San Firmin de stieren doorheen gejaagd worden en jonge mannen ze proberen voor te blijven; een bizarre maar fascinerende traditie.
Hoofddoel van ons bezoek was de kathedraal van Pamplona. Een prachtige gotische kerk, nauw verbonden aan de koninkrijk van Navarra. Vorige week was het Semana Santa en daardoor konden we een paar dingen van heel dichtbij bekijken en waren zelfs de mummieachtige restanten van een aantal heiligen zichtbaar.
Na onze vrije tijd op het grote stadsplein begon de tweede wandeling. Dit keer grotendeels in de stad, langs de universiteit met als eindpunt Zizur Menor. Aan het einde zat wel een verraderlijk klimmetje 😱, maar alle lopers brachten het er prima vanaf. Nu (15.30 uur) terug in het hotel om lekker uit te rusten. Vanavond kijken we uit naar een mooi diner in restaurant El Merca’o, op de voor Spanje uiterst vroege aanvangstijd van 20.30 uur!
Ultreia!!! (En wat dat betekent hoort u morgen van mij.)
Zaterdag 11 april 2026: richting Burgos – van wijnfonteinen en kippen in de kerk
Stel je voor: je peigert je af als pelgrim en dan duikt ineens een klooster op. Zie je het nou goed, of stroomt daar nu echt iets uit die rots? Je komt dichterbij en aanschouwt het wonder: het is geen water, maar de heerlijkste Rioja die je ten deel valt!! Zo moet de Fuente del vino in Irache hebben gevoeld, hier doneert het wijndomein Bodega Irache dagelijks honderd liter aan de pelgrims. Hoe voorzienig kan de Camino zijn?!
Op weg naar de start van de derde caminowandeling met de MUSICO-groep maakten we hier een korte stop en genoten van een slokje wijn en het verstilde Romaanse klooster.
Ik ben u sinds gisteren nog de betekenis van de uitroep ‘Ultreia’ verschuldigd. Het is een oude Latijnse aanmoedigingskreet die onder pelgrims nog steeds gebruikt wordt. Het betekent zo iets als ‘verder’ of ; voorbij’, en de historisch onderlegde pelgrim beantwoordt de kreet met ‘et suseia’ (en omhoog).
We nemen de kreet ter harte en dus brengt de bus ons verder naar Cirueña waar we aan een wandeling van 6 kilometer beginnen die eindigt in Santo Domingo de la Calzada. Het weer is vandaag een stuk aangenamer dan gisteren om te wandelen en de route is zacht glooiend door schier eindeloze akkers. Het lijkt wel alsof op onze mini-camino het lopen bij iedereen steeds makkelijker afgaat.
De lunch in het uitstekende restaurant Los Caballeros, gerund door de fantastische Maite, was niet minder verdiend. Hierna volgde een tocht vol mist, regen en zelfs een beetje sneeuw (!) naar Burgos. Hier zullen wij de komende twee dagen verblijven. En uiteraard bezoeken we de kathedraal met onder meer het graf van El Cid. Wouter heeft ons vanochtend al naar delen van dit verhaal in de operaversie van Massenet laten luisteren.
Morgen meer!
Zondag 12 april 2026: Burgos – een pas op de plaats
Op zondag eert een pelgrim natuurlijk onze lieve heer, en Sint Jacob! En doe Maria er dan ook maar gelijk bij, dan kunnen we met frisse moed en gezegend daarna weer verder. Dus vandaag geen verplaatsing per bus, maar een dag in Burgos. Maar, de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat dit ook ingegeven was door de rij- en rusttijdenwet van onze chauffeur Bas.
Natuurlijk waren we niet geheel zonder programma deze zondag. Gids Dominica (what’s in the name!) maakte eerst met ons een kleine stadswandeling en trachtte ons daarna de kathedraal van Burgos in een uur te laten zien. Het duizelde ons van het goud, de mythische verhalen en de eindeloze reeks kapellen. Om 12.00 uur rolden we verzadigd de kerk uit. Even tijd om op adem te komen.
Om 14.00 waren we welkom in Restaurante Onirica waar we een typisch Spaanse zondagslunch geserveerd kregen: een amuse, een kleine salade, drie voorgerechtjes om te delen, een hoofdgerecht (heerlijke tarbot) en een fijn dessert om af te sluiten. Hierna ging ieder zijns weegs om even te rusten of om juist nog meer te gaan zien. Wat kunnen mensen toch verschillend zijn, en hoe leuk is dat!
Maandag 13 april 2026: naar León – de langste wandeling
Tijdens een 14-daagse reis moet een chauffeur verplicht 45 uur rust houden, dus ook vandaag kunnen we geen beroep op Bas doen. Maar onze ongeduldige pelgrimsgeesten kunnen daar natuurlijk niet op wachten. Daarom hebben we vandaag een Spaanse bus gehuurd, inclusief Spaanse chauffeur (Feliciano – geluksbrenger, alweer zo’n heerlijke naam). Hij spreekt uiterst belabberd Engels, ikzelf zo mogelijk nog belabberder Spaans, dus begrijpen we elkaar volledig! Opnieuw het wonder van de camino.
Feliciano brengt ons naar San Nicolás del Real Camino voor de start van de langste wandeling uit ons programma: 7,7 km. Voordeel is dat we ons op de Meseras bevinden, een hoogvlakte, waardoor de wandeling niet al te geaccidenteerd is. Het einde van de wandeling is Restaurante Luis op het Plaza Mayor in Sahagún. Niet per se een aantrekkelijk plaatsje, maar onder pelgrims bemind omdat het precies in het midden van de Pyreneeën en Santiago ligt. Kortom: we zijn halverwege!
Na het pelgrimsmenu (dat elke pelgrim kan dromen, want het is in elke plaats hetzelfde; wij eten het voor grap maar één keertje) brengt Feliciano ons naar León, waar we slapen in het mooie en moderne hotel MyPalace. Wel even wennen aan het domotica-systeem in dit hotel, waarmee alles te bedienen valt, maar dat komt wel goed.
Even een uurtje rusten en dan door naar ons bezoek aan Casa de los Botines, een bouwwerk van Gaudí, maar op een geheel andere wijze dan we van hem gewend zijn dan die in Barcelona.
Moe maar voldoen sluiten we deze leuke en volle dag met een gezellig glaasje en hapje: hasta luego!
Dinsdag 14 april 2026: van León naar León
Ondanks dat we twee dagen in de stad León verblijven, maken we vandaag toch een wandeling. Chauffeur Bas brengt ons ongeveer 20 km buiten de stad en daar lopen we vanaf Oncina de Valdoncina naar Chozas de Abajo. De 5,5 km zijn precies lang genoeg om de plaatsnamen uit te leren spreken. Bas en ik moeten ons nog enigszins haasten om de bus steeds op tijd bij het eindpunt te krijgen en onze busrit vandaag is erg leuk en mooi. Bas in zijn nopjes, reisleider in zijn nopjes😀.
Bij het Camino-barretje in de het dorpje van aankomst ervoeren we voor het eerst een beetje hoe het er aan toe gaat op dit soort pleisterplaatsjes: meerdere pelgrims komen, al dan niet afgepeigerd, aan en mengen zich met de locals. Bestellen kan alleen in het Spaans, dus iedereen gaat met sprongen vooruit. En de Spanjaard is nooit arrogant als je eens een foutje maakt, dus lekker proberen, dan gaat ’t het snelst.
De lunch en de siësta waren ter eigen invulling en in de namiddag liet kunsthistorica Imma (van Inmaculada) ons de kathedraal van León zien. Totaal anders dan die van Burgos. Deze is kleiner, misschien minder overdadig, maar het spel van steen, glas en licht is adembenemend.
De avond brengt onze Camino-club weer gezellig samen voor een Spaans diner! Ik zal de opwinding wat vergroten vanavond, want morgen wacht Santiago de Compostela op ons!!!
